more
>Oi in dì, poburu o arricu, chi prus e chi mancu, ma totus téint in domu onnia comodidadi. Imou in terra est arregiobau, arregioba cumuna, bella, de marmu… u tempus fut a apomentau. Prima de mundai depiant arrusciài po no pesai pruíu. A is tempus di oi chi ua femia no oit mundai atacat a sa currenti sa machina de pinnicai su pruíu e su giogu est fàtu. In coxía e in s’aposent’e si sciacuai ddoi est s’acua chi cabat de su grifõi passendu me in is cannas de ferru o arramini, ma u tempus no fut aici. Chini tenìat sa funtana in domu piscàt s’acua e acuàt arresis, froris, sciacuàt s’arroba e sa pressona. Chi no tenìat funtana andat a s’arriu a fai sa lissia, o a dom’e tzia Anna Arrù ca ddoi tenìat u làcu mannu mannu e ddoi capiant mancai dexi femias sciacuendu arroba, paganta cuncu soddu e torrant a domu insòru cun s’arroba sciacuàda, e cuncuna sciugàda puru poita ca dda spraxiant in d’ua cresura de arrù chi ddoi fudi. Po s’acua bella, de bufai, tocàt a bandai a is mitzas: de tzia Anna Arrù, paghendu, o de una chi ddoi fut a su costau, a sa funtana de su seddaiu, a sa stiddiadroxa, a sa mitza de sa pixiédda, lutzifuru e a atras mitzas spaíadas in su sàtu. U annu su cumunu iat fàtu u depositu ampiosu, po s’acua, in su monti mannu e nde dd’iant cabada a bidda cun sa tubatziõi, chini tenìat dinai si nce dda ponìat in domu, po is atrus poburus su cumunu iat postu grifõis in dogna ingruxeri. A su nòti s’acua fut serrada, po donài tempus de préi su depositu, e dd’aberrìant a pat’e chitzi a s’orbexidroxu. Sa genti, po cuetai a préi nci potat sa marighedda de sa nòti innantis e dda ponìat anant’e su grifõi. Sutzedìat ca medas acotzant su strexu atzatz’e muru e bessìat ua fillera longa longa de marigheddas. In atrus bixiãus custumant a ddas põi arrogli’arrogliu de su grifõi e, aici, ndi pinnicat giai totu su ngruxeri e chi prim’e orbexi passat cuncu carru andend’a su sàtu ndi strecàt u fasci mannu. Chi sa mariga no fut segada mèda, dd’arrangiàt s’aconciacossu, candu passàda, chi nou fut marighedda noba! Tzia Gesusetamaria Papasantus, femia cresiastica mèda, ma prus de issa sa mama, biu su nomini chi dd’iat postu, cicàt di essi sa prima poita ca acou depìat andai a cresia a primu missa. Custumàt a põi sa marighedda in su grifõi prim’e cenài, de merì mannu, e fut sa prima o segunda, o a totu mabi andai fiat sa de tresi o sa de cuaturu. Cussu merì iat tentu strobu, fiat torrada a scurigadroxu de dom’e sa mama mobadia e, arribada a domu sua, iat agatau su pobiddu setziu in su scannu, màturu: cabendindi de cuaddu s’iat scolliau u pei. «Faimì luegus s’impriast’e s’ou ca m’increscit mèda. » «Imou dep’andai a nci ponni sa marighedda in su grifõi.» «Cussu ddu fais apustis cenau.» «No fait ca insaras agatu medas marigas e cras’a mangiãu mi sonat mesudì prim’e torrai a domu.» «Brava! Insaras ti fais sa ruxi e torras a domu.» «Sì e sa missa? Deu dep’andai a primu missa.» «Po uota chi no andas no ddi fait nudda, sa missa su predi dda fait mancai no ddoi siat tui…» «Ma deu oll’andai…» «Apatami s’acausiõi e movidì. Anzis, bai primas a tzerriai a tzia Maria Trassera ca m’arrangiat sa scolliadura e cun su scèti imbriagu o s’impriast’e s’ou, cras’a mangiãu su pei est giài sanau… Movidì, ancora ingúi sesi?» Olli o no bolli a tzia Papasantus ddi fut tocau a nci ‘essì e de pressi puru. Iat acinnau a pigài sa marighedda, ma su tzerriu de su pobiddu dd’iat fata tremi paris: «Lassa sa marighedda chi nou ti dda segu in conca!» In d’u patir’e fillu fiat torrada cun tzia Maria Trassera, issa dd’iat tocau su pei e arrangiau sa scolliadura: «Fadiddi luegus su scèti imbriagu – iat nau a Gesuseta- segas ua pariga de tirias de lenzou e si ddu trogas a istrintu. As a bì ca cras’a mangiãu sa scolliadura at’essi u narregodu.» Mancai de maba gana tzia Gesuseta iat depiu fai su scèti imbriagu e ddu fasciai in su pei de su pobiddu, cun is murrungius de issu: «Pecau de bíu ghetau a peis.» «E it’iast a bolli a ti ddu ghetai a buca?» Apustis iat depiu aprontai sa xena e cenai. Pois iat pigàu is duas marigheddas e fiat andada a nce ddas potai a su grifõi. Ddoi fut ua fillera de marigheddas cantu fiat longa sa ia. Non si biat nemus in giru e issa nc’iat stichiu is marigas suas in mes’e is primas, cad’e sa de cincui, acostendindi prus apari ua pariga. «Tantis – iat penzau- indromiscadas cument’ant’essi no s’ant arregodai in calli tretu ddas anti postas.» S’incrasi, de primu chitzi, issa fiat andada a su grifõi e si fut posta acant’e is matigheddas suas, ascutendu is cristiõis de is atras femias. Ecus ca arribat Onorada Mãulongas, a su nomini no dd’assimbillàt e su nominigiu fut ca, anca passàt cussa no lassàt né bidri e né sicàu, totus dda timìant a bentu. Onorada ddoi acostat acanta e ddi narat: «Nara tui Papasantus, poita ses acant’e sa marighedda mia?» «Mai Deus ddu ollat a põi is marighedda mias acant’e is tuas.» «Castia ca deu no mi seu crocada imbriaga e candu seu benida fia sa de cincui, imou m’agatu sa de sesi, est a nai ca tui, totu santa Maria mama de Deus, ses arribada tradu e po coitai a bandai a fragai sa unnedda de su predi, as spostau is mias po nci ponni is tuas.» «Tui ti sbaglias, candu mi ndi seu andada t’apu biu arribendu de cussa ia.» «Gei t’as’a isbagliài, bruta corruda, deu no seu passada ingúi e cun mimi nci fut gomai puru e marigas nci nd’iat cuaturu.» «Ita as nau? Corruda a mei? corruda ses tui, ca ddu scint totus.» E de ingúi, u fueddu tirat s’aturu e si fiant pigada a trogus de pius, cuncuna iat cicau de ddas scrobai, cuncuantra, in sa cunfusiõi prenìat sa mariga e si nd’andada. Balla Gesuseta iat fatu bì ca no fut bona scéti a nai avimarias e, candu ddas iant scobadas sa ia fut peus de candu passàt su carru de tziu Arrichetu: marigheddas sanas nd’iat barrau pagus. Onorada iat castiau cun ogus de fogu a Gesuseta e dd’iat nau: «Castia, no ddu credìa ca fust’aici, tui Gesusetamaria potas a Deus in buca e su tiau in cropus!»
© Riproduzione riservata